31 MAR 2026 · Kryminalnych zbrodni jeszcze w Czechostacji nie było. W tym i w kolejnym odcinku trochę bawię się z niezwykle popularną formułą true crime, chociaż - by być względem słuchaczy i słuchaczek uczciwym, raczej lekko tylko do niej nawiązuję. Prawdziwe zbrodnie jakie odegrały się w Czechosłowacji i Czechach stanowią bowiem - w tej dwuodcinkowej (znów) miniserii - tylko punkt wyjścia do opowieści, jak korzystała z nich kultura i popkultura, jak odbijały się one w filmie, dokumencie, powieści kryminalnej czy współcześnie - w sieci.
Waszym i moim przewodnikiem po tym temacie jest Mariusz Czubaj - autorytet podwójny. Z jednej strony autor licznych, nagradzanych powieści kryminalnych, z drugiej naukowiec - badacz właśnie kultury i kultury masowej.
W 119 odcinku Czechostacji możecie więc posłuchać opowieści o bestii na rowerze, mordercy ze Spartakiady czy po prostu Ladislawie Hojerze - mordercy kanibalu który nie doczekał się własnego przydomka.
Mariusz jednak nie tylko przybliża postacie zabójców czy śledczych, jacy doprowadzili do ich ujęcia. Pokazuje też konkretne chociażby filmy - nierzadko z najwyższej artystycznej półki, jakie wyrosły z wymienionych kryminalnych przypadków. Sporo jest też w odcinku kryminalnego czesko-polskiego słowniczka.
Sama rozmowa zaś kończy się na przełomie lat 80. i 90. Jej kontynuacji, tym razem poświęconej już - mniej więcej - współczesności, będziecie mogli posłuchać za tydzień.
Dla zainteresowanych, zgodnie z obietnicą - w rozmowie przywołujemy serię filmów kryminalnych Petra Schulhoffa: Strach, Vrah skrývá tvář oraz Po stopách krve.
Mariusz wspomina też książki Eduarda Fikera - legendarnego czeskiego autora powieści kryminalnych, szpiegowskich i przygodowych, do tego bardzo płodnego - napisał on z 40 różnych książek; pod koniec życia bohaterem serii z nich był właśnie major Kalaš, główny bohater wspomnianej przed chwilą filmowej trylogii Schulhoffa.
Drugą wspomnianą serią filmów są współczesne produkcje - Metoda Markovič: Hojer oraz Metoda Markovič: Straka. Pierwszy miał premierę dwa lata temu, drugi będzie ją miał dopiero w tym roku. Reżyserem pierwszego jest Pavel Soukup, drugiego - Tomáš Pavlíček i Jan Vejnar. Niestety nie wydaje mi się, by którakolwiek z tych produkcji była obecnie dostępna w Polsce, chociaż filmy Schulhoffa zostały, jeszcze w PRL, wprowadzone nad Wisłą do dystrybucji.
W rozmowie odwołuję się też do wcześniejszych odcinków Czechostacji, m.in. https://www.spreaker.com/episode/tiso-prezydent-kolaborant-oczami-wspolczesnej-slowacji-opowiada-prof-iwona-jakimowicz-pisarska--66155853 i tym, https://www.spreaker.com/episode/slowacki-przyjaciel-trumpa-i-maduro-eklektyzm-roberta-ficy-opowiada-iwona-jakimowicz-pisarska--69890822, o https://www.spreaker.com/episode/czechoslowacki-underground-przeciw-komunistycznej-szarosci-opowiada-piotrek-gawlinski-ppsn--69173458 i https://www.spreaker.com/episode/jak-czechoslowacki-underground-zjednoczyl-antykomunistyczna-opozycje-opowiada-piotrek-gawlinski--69308381, o https://www.spreaker.com/episode/stalinizm-w-czechoslowacji-czas-mroku-i-tysiecy-ofiar-opowiada-mariusz-surosz--60988813 w Czechosłowacji, https://www.spreaker.com/episode/tiso-prezydent-kolaborant-oczami-wspolczesnej-slowacji-opowiada-prof-iwona-jakimowicz-pisarska--66155853 czy https://www.spreaker.com/episode/stalinowskie-zbrodnie-w-cssr-milada-horakova-heliodor-pika-bohaterowie-zabici-przez-komunistow--66712501, popełnionych m.in. w praskim więzieniu Pankrac.
***
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać https://patronite.pl/czechostacja w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowali się na to:
Grzegorz, Szymon i Tomasz
Bardzo Wam dziękuję <3
Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach https://suppi.pl/czechostacja, bądź https://buycoffee.to/czechostacja - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję.
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.
Na okładce kadr z filmu kryminalnego Petra Schulhoffa "Vrah skrývá tvář" (1966) W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z https://musopen.org/