Osmanlı Devleti’nin çöküş yıllarına denk gelen dönem, aynı zamanda da çeşitli reform çabalarının tarihi olarak okunabilir. Bu çabaların önde gelenlerinden biri de, pek tabii ki askerî yenile(n)me adımlarıdır. Özellikle Prusya Ordusu’ndan ‘ithal’ edilmiş veya başka bir deyişle, bir süreliğine ‘ödünç alınmış’ komutanlar önderliğinde girişilen bu çabalar devletin yıkılmasının önüne geçememiş olsa da, sadece Osmanlı değil, Türkiye tarihine de önemli ve kalıcı etkiler bırakmıştır. Bahsi geçen dönemde, "Das Volk in Waffen” isimli kitabı “Millet-i Müselleha” olarak Türkçeleştirilen ve Osmanlı subaylarına zorunlu olarak okutulduğu bilinen, tam ismiyle Wilhelm Leopold Colmar Freiherr von der Goltz, II. Abdülhamid’in isteği üzerine gelen heyete, komutan Otto von Kähler’in ölümü sonrasında başkan olarak tayin edilmiştir. ‘Vatandaşlar ordusu’ ve ‘zorunlu askerlik’ gibi kavramlar değerlendirilirken isminin atlanmaması gereken Goltz Paşa, belki de Türkiye’de militarizmin serüveni açısından en önde gelen figürlerden biridir.

Ümit Kurt ile Mert Kayhan, Tarih-i Ahval & Ahval-i Tarih konuşma serisinin bu bölümünde, tüm bu süreci ayrıntılarıyla ele alarak, tarihî bir kırılma ânının nasıl günümüze kadar uzanan etkiler yarattığını değerlendiriyorlar.