https://www.spreaker.com/podcast/kolo-naczelnych--6997652plSociety & CultureCopyright Radio Krakówhttps://d3wo5wojvuv7l.cloudfront.net/t_rss_itunes_square_1400/images.spreaker.com/original/a9be13ebf26b24d8baddc2ca9b77dfeb.jpghttps://www.spreaker.com/podcast/kolo-naczelnych--6997652Fri, 04 Sep 2026 14:26:12 +0000Radio KrakówRadio Krakówfeeds@spreaker.comKrólestwo: zwierzęta, Rząd: naczelne Rodzina: człowiekowate Pamiętają Państwo? To nie będzie lekcja biologii chociaż łatwo zapomnieć jak daleko odeszliśmy od królestwa? Po 22.00 w gościnnym fotelu Radia Kraków zasiada prof. Marcin Urbaniak -...false1ce53514-fb43-55da-9f05-d5c9469cdfc7episodichttps://www.spreaker.com/episode/kot-wychodzacy-badania-przelamuja-popularny-stereotyp--74899608https://www.radiokrakow.pl/audycje/kot-wychodzacy-badania-przelamuja-popularny-stereotyp/Thu, 03 Sep 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCzy kot, który przez lata wychodził na zewnątrz, będzie nieszczęśliwy, jeśli nagle zostanie zamknięty w mieszkaniu? Badania australijskich naukowców sugerują, że wcale nie musi tak być.1303falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/nie-tylko-matematyka-szkoly-w-europie-ucza-empatii-i-szacunku-do-zwierzat--74815826https://www.radiokrakow.pl/audycje/nie-tylko-matematyka-szkoly-w-europie-ucza-empatii-i-szacunku-do-zwierzat/Thu, 27 Aug 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówFrancja, Austria, Dania, Włochy i Finlandia wprowadzają do edukacji treści dotyczące dobrostanu, praw i ochrony zwierząt. W Polsce takich tematów nie brakuje całkowicie, ale najczęściej są one rozproszone i zależą od nauczyciela. Czy polska szkoła...1332falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/nowe-prawo-lowieckie-sa-punkty-ktore-moga-polaczyc-obie-strony--74468670https://www.radiokrakow.pl/audycje/nowe-prawo-lowieckie-sa-punkty-ktore-moga-polaczyc-obie-strony/Thu, 20 Aug 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówZmiana prawa łowieckiego od lat wywołuje ogromne emocje. Spór między zwolennikami obecnego modelu łowiectwa a jego krytykami wydaje się często niemożliwy do rozstrzygnięcia. Są jednak propozycje, które – jak przekonuje prof. Marcin Urbaniak – mogłyby...1103falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/czy-obecne-prawo-lowieckie-sluzy-ochronie-przyrody-polowanie-pod-lupa-nauki--73995614https://www.radiokrakow.pl/audycje/obecne-prawo-lowieckie-nie-sluzy-ochronie-przyrody-polowanie-pod-lupa-nauki/Thu, 13 Aug 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCzy dokarmianie dzikich zwierząt pomaga im przetrwać? Kto powinien decydować o tym, które gatunki można zabijać i w jakiej liczbie? Dlaczego naukowcy prowadzący terenowe badania i monitoring – m.in. zoolodzy, teriolodzy, ekolodzy czy ornitolodzy – nie...989falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/prawo-lowieckie-do-poprawki-co-moga-zyskac-mieszkancy-miast-i-wsi--73633888https://www.radiokrakow.pl/audycje/prawo-lowieckie-do-poprawki-co-moga-zyskac-mieszkancy-miast-i-wsi/Thu, 06 Aug 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówAby rozmawiać o polskim prawie łowieckim potrzeba 100 tys.podpisów. Samo ich zebranie nie oznacza, że ustawa wejdzie w życie. Oznacza natomiast, że Sejm ma obowiązek zająć się obywatelskim projektem 'Uwaga Polowanie' i przeprowadzić dalszy proces...1457falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/altruizm-dlaczego-zwierzeta-pomagaja-obcym--73287073https://www.radiokrakow.pl/audycje/altruizm-dlaczego-zwierzeta-pomagaja-obcym/Thu, 30 Jul 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCzy zwierzę może bezinteresownie pomagać innemu osobnikowi? To pytanie od lat zajmuje biologów ewolucyjnych, etologów i psychologów zwierząt. Choć przykłady wzajemnej pomocy w świecie przyrody są liczne, naukowcy podkreślają, że pojęcie altruizmu w...1093falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/ferma-osmiornic-w-europie-jednak-nie-powstanie-final-walki-naukowcow--73148096https://www.radiokrakow.pl/audycje/ferma-osmiornic-w-europie-jednak-nie-powstanie-final-walki-naukowcow/Thu, 23 Jul 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówChoć na świecie nie ma jeszcze kraju, który całkowicie zakazałby hodowli i sprzedaży ośmiornic, coraz więcej państw i regionów podejmuje działania zmierzające do ograniczenia tego rodzaju produkcji. Kalifornia zakazała nie tylko hodowli ośmiornic na...1194falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/likwidacja-dorozek-nie-oznacza-konca-rodzinnych-biznesow-krakow-nadal-bez-zmian--73029260https://www.radiokrakow.pl/audycje/likwidacja-dorozek-nie-oznacza-konca-rodzinnych-biznesow-krakow-nadal/Thu, 16 Jul 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCzy Kraków powinien zrezygnować z dorożek konnych? Dyskusja na ten temat trwa od lat, jednak ostatnie posiedzenie Komisji Rady Miasta pokazało, że miasto jest w tej kwestii nadal podzielone. Zwolennicy likwidacji dorożek przekonują, że nie chodzi o...1161ekfalsefullhttps://www.spreaker.com/episode/zlow-i-wypusc-rekreacja-czy-znecanie-nad-rybami--72916734https://www.radiokrakow.pl/audycje/zlow-i-wypusc-rekreacja-czy-znecanie/Thu, 09 Jul 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCoraz więcej wędkarzy deklaruje, że stosuje zasadę 'catch and release' – „złów i wypuść”. Zwolennicy tej praktyki przekonują, że pozwala ona chronić populacje ryb, ponieważ zwierzę po złowieniu wraca do swojego środowiska. Zoopsycholog prof. Marcin...1062falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/schroniska-dla-zwierzat-wymagaja-zmian-kulisy-interwencji-w-nowym-targu--72827008https://www.radiokrakow.pl/audycje/schroniska-dla-zwierzat-wymagaja-zmian-kulisy-interwencji-w-nowym-targu/Thu, 02 Jul 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówSprawa zamkniętego schroniska dla zwierząt w Nowym Targu ponownie zwróciła uwagę na problemy systemowe związane z opieką nad bezdomnymi zwierzętami w Polsce. O kulisach tej interwencji oraz konieczności zmian w funkcjonowaniu schronisk rozmawiamy w...1244falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/lek-separacyjny-u-zwierzat--72732649https://www.radiokrakow.pl/audycje/lek-separacyjny-u-zwierzat/Thu, 25 Jun 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówLęk separacyjny to zjawisko, które najczęściej kojarzymy z psami pozostającymi samotnie w domu. Jednak problem ten dotyczy znacznie szerszej grupy zwierząt społecznych, a jego mechanizmy są zbliżone do tych obserwowanych u małych dzieci.1378falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/instynkt-biologiczny-autopilot-czy-mit--72630092https://www.radiokrakow.pl/audycje/instynkt-biologiczny-autopilot-czy-mit/Thu, 18 Jun 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówSłowo „instynkt” od lat funkcjonuje w codziennym języku jako synonim automatycznego działania, nad którym nie mamy kontroli. Mówimy o instynkcie macierzyńskim, instynkcie przetrwania czy instynkcie łowieckim zwierząt. Tymczasem z naukowego punktu...1170falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/jak-mysla-mozgi-wielkosci-ziarenka-sezamu--72520829https://www.radiokrakow.pl/audycje/jak-mysla-mozgi-wielkosci-ziarenka-sezamu/Thu, 11 Jun 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówPrzez wiele lat naukowcy zakładali, że wielkość mózgu jest jednym z głównych wyznaczników inteligencji zwierząt. Najnowsze badania pokazują jednak, że nie rozmiar, lecz sposób funkcjonowania układu nerwowego i zdolność uczenia się mogą mieć kluczowe...1239falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/wazne-jak-mowimy-do-psa-nie-co--72415059https://www.radiokrakow.pl/audycje/wazne-jak-mowimy-do-psa-nie-co/Thu, 04 Jun 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCzy psy rozumieją znaczenie słów, czy raczej odczytują emocje ukryte w ludzkim głosie? Odpowiedzi na to pytanie dostarcza najnowsze badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Budapeszcie, światowych liderów badań nad poznaniem psów.1243nefalsefullhttps://www.spreaker.com/episode/owady-czuja-bol-swierszcze-pielegnuja-rany-kogo-boli-bardziej--72228276https://www.radiokrakow.pl/audycje/owady-czuja-bolswierszcze-pielegnuja-ranykogo-boli-bardziej/Thu, 28 May 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówNie sposób ocenić skalę bólu u zwierząt jedynie po manifestacji ich zachowania, chociaż robiono tak przez wieki. Jak zatem zakwalifikować stany bólowe zwierząt, które z bólu zamierają w bezruchu?1352falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/humbak-timmy-ofiara-zle-pojetej-empatii--72114202https://www.radiokrakow.pl/audycje/timmy-ofiara-zle-pojetej-empatii/Thu, 21 May 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówHistoria humbaka Timmiego, który utknął na mieliźnie u niemieckich wybrzeży Bałtyku, poruszyła opinię publiczną i wywołała ogromne emocje. Akcja ratunkowa finansowana z prywatnych środków miała dać zwierzęciu szansę na przeżycie. Ostatecznie jednak...1235falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/czy-pacjent-powinien-miec-prawo-do-spotkania-w-szpitalu-ze-swoim-pupilem--72019097https://www.radiokrakow.pl/audycje/czy-pacjent-powinien-miec-prawo-do-spotkania-w-szpitalu-ze-swoim-pupilem/Thu, 14 May 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówSprawa dotyczy pacjentów oddziałów paliatywnych, terminalnie chorych, którzy zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o prawach pacjenta, mieliby prawo do odwiedzin w szpitalu przez swoich zwierzęcych pupili.Sytuacja umożliwiłaby wielu z nim pożegnanie...1054falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/czy-ewolucja-eliminuje-starosc--71729656https://www.radiokrakow.pl/audycje/ewolucja-wyklucza-bezproduktywne-starzenie/Thu, 16 Apr 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówW świecie ludzi opieka nad starszymi osobami wydaje się czymś naturalnym. Jednak gdy spojrzymy na świat zwierząt, sytuacja okazuje się znacznie bardziej złożona. Czy z perspektywy ewolucyjnej 'starość' utożsamiana z osłabionym funkcjonowaniem...1177falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/delfinaria-raj-dla-turystow-pieklo-dla-zwierzat--71729663https://www.radiokrakow.pl/audycje/wycieczka-do-delfinarium-i-co-w-tym-zlego/Thu, 02 Apr 2026 22:00:00 +0000Radio KrakówCzy delfiny naprawdę „uśmiechają się” do ludzi, a kontakt z nimi jest dla obu stron przyjemnością? Popularne wyobrażenia, utrwalone przez filmy i programy rozrywkowe to fikcja.1488falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/co-naprawde-wiemy-o-orangutanach-krakowski-naukowiec-o-pionierskich-badaniach--71729658https://www.radiokrakow.pl/audycje/birute-galdikas-pani-od-orangutanow/Thu, 26 Mar 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówSamotny orangutan siedzący na skrawku wykarczowanego lasu deszczowego to jeden z najbardziej przejmujących obrazów współczesnego kryzysu przyrodniczego. To realny obraz losu najbardziej zagrożonych naczelnych świata. O ich sytuacji, o pionierskich...1501falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/agility-sport-czy-ukryta-przemoc-wobec-psow--71729661https://www.radiokrakow.pl/audycje/agility-od-zabawy-do-biznesu/Thu, 19 Mar 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówAgility uchodzi za jedną z najbardziej widowiskowych i „niewinnych” form aktywności z psem. Kolorowe tunele, skoki przez przeszkody, slalomy i huśtawki kojarzą się z zabawą, ruchem i radością wspólnego spędzania czasu. Jednak granica między rekreacją...1305falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/kiedy-kon-stanie-sie-wylacznie-zwierzeciem-towarzyszacym--71729664https://www.radiokrakow.pl/audycje/kiedy-kon-stanie-sie-zwierzeciem-towarzyszacym/Thu, 12 Mar 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówZakaz uboju koni na mięso w Grecji, obowiązujący od 2020 roku, przeszedł w Europie niemal bez echa. A przecież był to precedens, który przynajmniej symbolicznie – zrównał konie z psami i kotami, nadając im status zwierząt chronionych przed najbardziej...1382falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/po-brukseli-jezdza-polskie-elektryczne-dorozki-bez-koni-czas-na-krakow--71729657https://www.radiokrakow.pl/audycje/po-brukseli-jezdza-polskie-elektryczne-dorozki-bez-koni-czas-na-krakow/Thu, 05 Mar 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówW ostatnich latach kilka dużych miast zdecydowało się całkowicie zlikwidować dorożki konne albo zastąpić je innymi rozwiązaniami. Zmiany wynikają przede wszystkim z bardzo negatywnego wpływu tej 'atrakcji turystycznej' na konie. Kampanie na rzecz...1289kifalsefullhttps://www.spreaker.com/episode/badacze-prowokatorzy-ktorzy-zmienili-oblicze-nauki--71729662https://www.radiokrakow.pl/audycje/prowokacje-i-kontrowersje-w-nauce/Thu, 26 Feb 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówW historii nauki regularnie pojawiają się badacze, którzy – przekraczając granice własnych dyscyplin – wywołują gwałtowne spory. Ich idee działają jak katalizator: prowokują ferment intelektualny, burzą ustalone hierarchie i zmuszają do ponownego...1238falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/czy-zwierzeta-maja-orientacje-seksualna--71729666https://www.radiokrakow.pl/audycje/czy-zwierzeta-maja-orientacje-seksualna/Thu, 19 Feb 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówPrzez długi czas w biologii dominowało przekonanie, że zachowania seksualne zwierząt można wytłumaczyć niemal wyłącznie jednym celem: rozmnażaniem. Wszystko, co nie prowadziło bezpośrednio do powstania potomstwa, traktowano jako anomalię, błąd...1325falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/czy-zwierze-potrafi-wyobrazac-sobie-cos-czego-nie-ma-badanie-o-ktorym-milcza-media--71729668https://www.radiokrakow.pl/audycje/czy-zwierze-potrafi-wyobrazac-sobie-cos-czego-nie-mabadanie-o-ktorym-milcza-media/Thu, 12 Feb 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówCzy zwierzę potrafi wyobrażać sobie coś, czego nie ma? Czy może rozumieć udawanie, fikcję i potencjalność – a więc fundamenty ludzkiej wyobraźni? Jedno z najgłośniejszych, a zarazem najbardziej niezrozumianych badań ostatnich lat sugeruje, że...1376falsefullhttps://www.spreaker.com/episode/jak-rozpoznac-zwierzeca-przyjazn--71729672https://www.radiokrakow.pl/audycje/jak-rozpoznac-zwierzeca-przyjazn/Thu, 05 Feb 2026 23:00:00 +0000Radio KrakówCzy przyjaźń jest wyłącznie ludzkim przywilejem? Przez długie dekady nauka odpowiadała na to pytanie z dużą ostrożnością, a nawet sceptycyzmem. Dziś jednak coraz więcej badań i obserwacji etologicznych pokazuje, że bliskie, trwałe i emocjonalne...1403falsefull